ÇOCUKLARDA OBEZİTE

Dr. Ferda DORA

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

OBEZİTE

ABD’de erişkinlerin 1/3’ü; 6-19 yaş arası her 6 çocuktan biri obez olarak değerlendirilmektedir. Bu gün sigaranın yaptığı tıbbi komplikasyonlardan fazlasını obezitenin sebep olduğu; insüline bağlı olmayan (tip 2 diyabet),hipertansiyon, kan yağı bozukluklarına neden olduğu görülmektedir. Bu yaygın durumun biolojik, psikososyal, çevresel, ve sosyal faktörlerden kaynaklandığı bilinmektedir.

Tanı:

Vücut Kitle İndeksi (BMI ) obezite tanımlanmasında kullanılmaktadır. Erişkenlerde BMI >25 olanlar fazla kilolu; BMI>30 olanlar obez kabul edilmektedir. Çocuklar için yaşa ve cinse göre Vücut Kitle Endeksi 85 – 90 persantiler arasında olan grup obezite veya fazla kilolu için risk grubunu;95.persantilin üzerinde olanlar opbez grubunu oluşturmaktadır. Obez ergenlerin %60’ı erişkin yaşa obez olarak devam etmektedir.

Nedenleri:

Ebeveyn obezitesi önemli bir faktördür. Fazla kilolu 10-14 yaş arası ergenlerin %80’i ebeveynlerden biri bile obez olduğunda erişkin yaşta obez olmamaktadır. Burada kalıtım faktörü önemli olsa bile, son 20 yılda obezitenin hızlı artışı, hayat tarzı ve sosyal etkilerin de anlamlı rolü olduğunu göstermektedir.Çocuk yaşlarda Vücut Kitle İndeksi doğumda yüksekken ,ilk aylarda yine hafifçe yükselmekte; ardından 5-6 yaşa dek düşmekte kademeli olarak erişkin yaşlara dek artmaktadır.5-6 yaş öncesi kilo artışı çocukluk çağı obezitesi ile yakından ilgilidir. Ergenlik ise vücut yağ dağılımının değiştiği önemli bir büyüme dönemidir. Kız çocuklarında bu dönemde vücut yağı %40 artarken erkek çocuklarda &40 azalmaktadır. Bu da obez kız ergenlerde erişkin yaştaki obezite riskini arttırmaktadır.

Neden Olduğu Hastalıklar:

Obezite, Tip 2 Diyabet (insüline bağlı olmayan) gibi ancak erişkin yaşta görülebilen hastalıklara neden olmaktadır. Hiper tansiyon ise obez çocuklarda diğerlerine göre 3 kat fazla görülmektedir. Obezite, çocuk ve erişkinlerde artmış yağ kanları (trigliserid), azalmış HDL-kolestrol (yüksek yoğunluklu kolesterol), düzeyinde neden olmaktadır. Ebebeynlerin kan yağları (trigliserid)  yüksek obez çocuklarda kan yağları yüksek olması kalp-damar hastalıklarına yatkınlık oluşturmaktadır. Bu çocuklarda total kolestrol ve LDL kolesterol (düşük yoğunluklu kolesterol) düzeyleri yüksek olduğunda müdahale edilmelidir. Bu çocuklarda yağ ve kalori alımı kısıtlanmalı ve artmış fiziksel aktivite önerilmelidir. Bunlar yetersiz kaldığında da ilaç tedavisi düşünülmelidir.

Tedavi:

Koruyucu tedavide yaşamın ilk aylarında anne sütü almanın önemi büyüktür. Aileler meyve, sebze ve tahıl ağırlıklı beslenme üzerinde durmalı, süt ve et miktarı abartılmamalıdır. 2 yaş sonrasında düşük yağ oranlı sütler önerilmektedir. Şekerli, asitli içecekler hatta gerekirse meyve suları bile kısıtlanmalıdır. Çocuklar beslenme tercihlerini erken yaşta yapmakta, açlık-tokluk alışkanlıklarını erken yaşta edinmektedir.

Çocukların fiziksel aktivitesi haftanın en az 3 günü düzenli spor ile arttırılmalıdır. TV ve bilgisayar başında geçirdikleri zaman kısıtlanmalıdır.

Ebeveynler beslenme ve aktivite alışkanlıklarıyla çocuklarına örnek olmalıdır.